Saturday, 11 October 2014

ब्राह्मणको परिभाषा: बुद्ध र मनु बाबा

नेपालको ईतिहास अनुसार भनिन्छ बिगतमा आन्दोलन गर्दा नेवार, मगर र क्षेत्रीहरु (जंग बहादुर राणाले सन् १८७७ मा लखन थापा मगरलाई र सन्  १९४१ जुद्ध समशेर जंग बहादुर राणाले धर्म भक्त माथेमा, गंगालाल श्रेष्ठ,  दशरथ चन्द, शुक्रराज शास्त्री) लाई मृत्युदण्ड दिएर सामन्ती राणा शासक शोसकहरुले उनीहरुलाई शहिद बनाए | तर समकालीन ब्राह्मण जातका आन्दोलनकारीहरुलाई कुनै त्यस्तो मृत्युदण्ड नदिनुको प्रमुख  कारण उनीहरु अति मनाबाद नीति पाला गर्ने थिए |
 
नेपालको भूमिपुत्र ज्ञानी सिद्धार्थ गौतम बुद्धको ब्राह्मण परिभाषा र हिन्दुस्तानको मनु बाबाको ब्राह्मणको परिभाषामा आकाश पातालको फरक छ किनकि बुद्धको परिभाषा अनुसार ब्राह्मण भनेको कुनै जन्म जाति पाउने "उपनाम" होईन वल्कि आफ्नो कर्मले प्राप्त गर्ने मन, वचन र आचरणको उपल्लो स्तर हो |
तर हिन्दुस्तानको मनुबाबाको  परिभाषा अनुसार ब्राह्मण भनेको जन्मजात प्राप्त गर्ने "उपनाम" भन्ने कुरा प्रमाणित हुन् मनुबाद्को पुस्तक "मनुस्मृति" बाट | त्यसैले पनि मनुस्मृति र बुद्धको ज्ञान सम्बन्धी त्रिपिटकहरु अध्धयन गरि हामी सत्य र असत्य ज्ञान विच फरक छुटाउनु पर्ने हुन्छ मानवताको लागि |

 "कपाल खौराउनु नै ब्राह्मणका लागि प्राणदण्ड हो | तर अरु जातिका लागि भने प्राण अन्त्य गर्नु नै प्राणान्तक दण्ड हो |"
-  मनुस्मृति ८/३७९

"जस्तो सुकै अपराध गरे पनि ब्राह्मणको वध कहिल्यै गर्नु हुँदैन, त्यसैले सम्पूर्ण धन खोसेर शरीरमा चोट नलगाइकन देश निकाला गर्नु पर्छ |"
-  मनुस्मृति ८/३८०

"ब्राह्मणको वध भन्दा ठुलो पाप संसारमा अर्को कुनै छैन, त्यसैले राजाले उसलाई मार्ने कुरो मनले कल्पना पनि गर्नु हुँदैन |
- मनुस्मृति ८/३८१

Wednesday, 8 October 2014

I am a humanist because I am born as a human!!

I am born as a human that is why am humanist.

I can't be a person of any ideological indoctrinated programmed that is why although I was born in Islam nation, Malaysia given my name "Laxmi" by Hindu priest and grown up in Hindu tradition dominated society, Nepal; born in a family that is said to be follower of Buddhism tradition; and strongly motivated and convinced by fellow the Christianity ideology believers to be a Christian since at the age of 12 and at the missionary college while doing my Bachelor still I was able to help myself to remain as a human without being indoctrinated to be identified based on my parental ideological belief.

It is thought provoking to read this article "Why I am not a Christian, Jew, Muslim, Hindu or Buddhist"  by Peter Meyer who was born in a Christianity tradition family background. For detail    
http://www.serendipity.li/eden/why_i_am_not.htm

आफ्नो मन परिवर्तन गर, पुर्खौली परम्परा वा संस्थागत धर्म होइन !

बुद्धको ज्ञानको  शिक्षा मार्ग  अनुसार कसैले पनि आफुले मान्दै आएको परम्परा, संस्कार, संस्कृति र  संस्थागत धर्म परिवर्तन गर्न  पर्दैन भन्ने कुरा प्रष्ट छ यस विश्व मानव समाज जुन कुरा मानव जातिमा तुलनात्मक दिमाग चल्ने सच्चा ब्राह्मण र यहुदी पुत्र लगायत चिनिया, जापानिज, कोरिया आदिले प्रमाणित गरेका छन् |

ब्राह्मण जात पुर्खौली रुपमा वेदिक परम्परा अनुसार आफ्नो सबै पारिवारिक र सामाजिक परम्परा, संस्कार, संस्कृति र नीति नियम पालना गर्दै आएता पनि अध्यधिक मात्रामा बुद्धको दर्शनमा लागेका जात हुन् बिगतमा | साथै आज आएर पनि उनीहरु प्राय जसोले बुद्धको ज्ञानको शिक्षालाई नकार्न सक्दैन | उनीहरुलाई आफुलाई हिन्द-बुद्धिस्ट लेख्दा हुने जसरी यहुदी पुत्र पुत्रीहरु जसले आफ्नो यहुदी परम्परा, संस्कार र संस्कृतिमा खासै आफ्नो मनमा लागेको जिज्ञासाहरुको उतरहरु प्राप्त गर्न आत्मसाथ गरे बुद्धको दर्शनलाई उनीहरुले आफुलाई "जुबु" भन्दा रहेछन  जसको अर्थ हुन्छ जुईस बुद्धिस्ट (1) |

त्यस्तै गरि सत्य ज्ञानको पिसासु  ईसाईबादीहरुले आफुलाई बुद्धिस्ट क्रिस्टेन हु भनि पहिचान गर्दा रहेछन | उदाहरणको लागि Bishop Craig Bergland  जो   The Universal Anglican Church को संस्थापक हुनु हुदा रहेछन (2) |

साथै चिनिया, जापानिज, कोरिया, आदिहरुको पुर्खौली मौलिक स्थानीय धर्महरु भएता पनि कतिपयले आफु बुद्ध मार्गी हु भन्दा रहेछन भने कतिपय म नास्तिक हु भन्दा रहेछन तर मेरो परम्परा चाही बुद्धिस्ट हो भन्दा रहेछन |

विश्वमा बुद्धको ज्ञानको दाबी गर्ने मुसलमानको विद्वानहरु जस्तै डाक्टर जाकिर नाईक  लगायत ईसाईहरुको पादरीहरु रहेछन त्यसैले कुरा बुझ्दा विश्वमा शान्ति भाईचारा ल्याउन सक्ने एक मानव पथदर्शक भनेको बुद्धको ज्ञानको शिक्षा मात्र रहेछन जुन  वैज्ञानिकलाई पनि स्वीकार्य साथै अति धार्मिकबादीहरुलाई पनि | सायद हुन् सक्छ  यो कुरा बुझेर नै डाक्टर अम्बेडकर आफू मर्नु भन्दा केहि महिना पहिले बुद्धको शरणआफ्नो मनोभाव सुम्पिएर प्रस्थान हुनु भयो यस पाताल लोकबाट | साथै उहाँ र नेहरुले कुरा बुझेकै कारणले गर्दा हिन्दुस्तान जस्तै अतिनै विविधता भएको राष्ट्रमा सबै कुरा अशोक राजाको स्वीकार्न निधो गरेका रहेछन आफ्नो राष्ट्र अनन्त सम्म अमन चयन, शान्ति, अहिंसा, धार्मिक  सहिष्णुतारहोस भनेर |

त्यसैले कसैले पनि कुनै धर्म परिवर्तन गरेर शान्ति, मुक्ति, अमन चयन प्राप्त गर्दैन कोहि पनि स्वर्गीय जादैन त्यसरी संस्थागत धर्म परिवर्तन गरेर मात्र आफ्नो मन परिवर्तन गरे हुन्छ सत्यता ज्ञानको पछि लाग्दै नत्र भ्रामिक ज्ञानले क्षणिक मात्र अन्ध दिन्छ र मिल्छ तर कालान्तर आफै पछुताउनु पर्ने हुन्छ |


Reference
1. 5 Reasons Jews Gravitate Toward Buddhism http://www.huffingtonpost.com/ellen-frankel/5-reasons-jews-gravitate-toward-buddhism_b_2520948.html
2. The Buddhist Christian: Why I am a Buddhist Christian http://buddhist-christian.blogspot.com.au/2013/06/why-i-am-buddhist-christian.html

Friday, 3 October 2014

असुर जाति: दशैं मनाउनु र नमनाउनुको प्रमुख कारण

सत्य, तथ्य र यथार्थ कुरा बुझ्दा दुख लाग्यो हामीले मनाउदै आएको दशैको बारेमा |

म धन्य छु गोरे बहादुर खपांगी ज्यु जसले मेरो बाबाको मनको आँखा उघार्ने भाषण दिएर हामीले आज भन्दा करिब २७-२८ वर्ष पहिले नै दशैँ मनाउने प्रचलन त्यागौ |


त्यसको मुख्य कारण भनेकै प्राचिन हिन्दुस्तानको "असुर" भन्ने आदिबासी जसलाई शुद्र बनाईयो र भन्दा रहेछ शक्ति खोज्ने दैती भनेर उनीहरुको दानी मनकारी दयालु राजा "महिशासुर" लाई आफ्नै समाजकै असुर पुत्री दुर्गालाई परिचालन गरि हत्या गरिएको रहेछ र त्यसको खुशियालीमा पो दशैँ मनाउन थालिएको रहेछ |

हरे कस्तो अन्जानमा हामीले पनि पाप गर्दै आएका रहेछौ विगतको सामन्ती शोसक शासकहरुले लागेको दशैँ चाडपर्व हाम्रो पुर्खाहरुलाई जसले मनाउन ईन्कार गर्थे उनीहरुलाई सजाय हुन्थियो कि हत्याको कि जेल कि नेलको |

जे होस् दिलो होस् छोरा नै होस् भन्ने हाम्रो अति मनुबादी मानसिकताको चाहनाको भनाई बमोजिम भए पनि मेरो बुबाको चेत खुल्यो जसले गर्दा हामीले पापको भागिदारी हुने कु-कर्मबाट बन्चित भयौ निर्दोष जाति र राजाको हत्या गरेको खुशियाली मनाउने गरेकोमा हाम्रै आफ्नो अनभिज्ञता र अज्ञानताको कारणले दानव भन्दै जो एक सच्चा मानव थिए भन्ने कुरा बुझियो |  

गोरे बहादुर खपांगी ज्युले जे जस्तो गर्नु परेता पनि बाध्यताले म चाही उहाको कदर नै गर्छु | किन कि अज्ञानताले गर्दा कतिपय दाई भाईहरुले भन्ने गर्नु हुन्छ कि उहाले राजाको हातको टिका थाप्यो तत्पश्च्यत भनेर | तर उहाको के कस्तो बाध्यता थियो कसले बुझिदिने यो भ्रामिक संसारमा जहाँ मिडिया, शक्ति, भक्ति र अर्थको आडमा धार्मिक राजनीतिक हुन्छ भनेर |

गोरे बहादुर खपांगी ज्युकै पहलमा हो आज हामी सारा नेपाली नागरिकहरुले जबर्जस्ति संस्कृत भाषा अध्धयन गर्नु परेको छैन विधायालामा जुन मैले पनि पढेको थिए पहिले | अनि केहि पनि बुझ्दिन थिए जबर्जस्ति लादिएको भाषा विधालयमा अध्धयन अध्यापन गराउन जुन आजको दिनमा आएर नेपालमा करिब १६०० जनाले मात्र बोल्दा रहेछन |


त्यसै गरि हिन्दुस्तान जहाँ प्रतिपादन भयो संस्कृति भाषा त्यहाँ पनि एकदम नगन्य रुपमा समिति (०.०१%) मानिसहरुले मात्र बोल्दा रहेछन संस्कृत भाषा जुन संरक्षण गर्नु पर्छ भन्ने पक्षधर हु म किन कि भाषा मरेर जानु भनेकै संस्कृति र संस्कार मरेर जानु सरह हो भन्ने गर्दा रहेछन भाषाविदहरु यस विश्व मानव समाजको |

Thursday, 2 October 2014

Neuroscientist perspective towards Buddhism as the Science of Compassion

In 3rd Septemer at the University of Sydney I attended wonderful talk program about Compassion (loving-kindness) meditation titled ":The Monk and the Neuroscientist: a Dialogue on Compassion" and discuss on "Does science now prove that the way to happiness is to practise compassion, as the Dalai Lama states?" Dr. James R. Doty, M.D., a Clinical Professor of neurosurgery at Stanford University and Founder and Director of the Center for Compassion and Altruism Research and Education, a part of the Stanford Institute of Neuro-Innovation and Translational Neurosciences, entrepreneur, and philanthropist; and Buddhist monk Bhante Mahinda discuss how 21st century science and ancient contemplative practice are learning from each other.
 
Here are some thoughts what Dr. James Doty had said in his discussion during the Sydney ideas talk program which I found fascinating (1).

It is indeed a paradox that so many from what are considered developing countries wish to come to the West, where we have an epidemic of depression, isolation, and loneliness, while the U.S. alone consumes 25 percent of the world's resources. However, it is often these "third-world" cultures that offer some of the most profound wisdom and insights that have been garnered over thousands of years, while our own history spans a few hundred years.

We have been blessed in the West with the persistence of a number of individuals who brought the teachings of mindfulness from the East and a number of scientists who, over the last 30 years, have empirically studied its effects. Many have experienced the profound effects of nonjudgmental reflection and the ability to more fully live in the present moment. By doing so, they have decreased their stress, become more efficient, and hopefully gained insight into attachment and delusion.
Mindfulness can have many benefits -- especially in our modern society, where we are constantly deluged by information and distractions and are living at a pace far beyond what our evolution designed us for. While the mindful path has the amazing ability to result in transformation, this journey is one that is taken alone. It is also one that can be perilous, because without insight and wisdom, it can be in and of itself an isolating, self-absorbing, and narcissistic exercise.
While mindfulness can do many positive things, it alone cannot offer what, at our deepest core, we seek, for that is not an inward journey but an outward journey of transcendence. We seek to be connected to what is outside ourselves and connects us with every other. It is through compassion that this transcendence is possible: the recognition of another's suffering and the desire to alleviate such suffering.

Suffering remains a part of the human experience. Everyone, either in the past, present, or future, has or is going to suffer. Yet many of us, instead of sharing our suffering and being vulnerable, try to present a mask to the outside world and pretend that we have our act together, and that we don't have fears and anxieties. Often this is hidden by false bravado (e.g., displaying one's financial or academic success), by criticizing others, or by the accumulation of objects. These actions do nothing to end our suffering. We feed ourselves with that which offers no sustenance.

When scientists first started studying meditation and compassion, it was with Tibetan monks, using electroencephalography (EEG). The instrument of measurement was an EEG electrode cap worn on the head. The monks laughed when they saw the caps. The scientist at first thought the monks were laughing at the cap because it looked funny, but that was not the case. A monk explained, "Everyone knows that compassion isn't in the head. It's in the heart." Indeed, it is through the heart that we are connected with others.

The work of my collaborators at Stanford University and that of many scientists around the world has now demonstrated that, in great part, the monk was correct. As an example, we now know that one of the greatest causes of sudden cardiac death is due to chronic decreased vagal tone leading to an increase in heart-rate variability. Other research has shown that the secondary effect is elevated levels of the stress hormone cortisol, a decrease in immune function, and inflammation.

The vagus nerve arises in the brainstem and innervates many organs in the body, being especially represented in the heart. Through a compassion practice, one can increase one's vagal tone and down-regulate such arousal. By doing so, one becomes calmer, decreasing one's heart rate and increasing one's empathy and social connectedness. Even as little as two weeks of a compassion practice can positively improve biological markers of stress and immune function.

Amazingly, when one studies the effects of compassion on the brain, one sees that those areas of the brain associated with reward (for food, for money, and for sex) dramatically increase in metabolism. An example is a study done by my collaborators William T. Harbaugh, Ulrich Mayr, and Daniel R. Burghart, who demonstrated such an increase in metabolism. Both when receiving money and giving money to charity, the pleasure centers in their brain were activated. The same effect occurred when they had no choice in the gift. Another interesting study by David Buss showed that, in looking for mates, though men value physical attractiveness and women value a stable provider, far beyond any other trait, both sexes value kindness and compassion in a partner. More germane in discussing our modern age is a recently published study demonstrating that when girls are presented with a stressor, they have a significantly stronger release of oxytocin (known as the "cuddle" or "love" hormone because of its association with bonding behavior) when speaking in person or over the phone to their mother rather than when texting her. There is ever-increasing data that show that when we care for others and feel close to them, we improve our own health and even our longevity. We are designed to care and to connect. By helping others we help ourselves.
I submit to you that the suffering or pain that each of us experiences is a manifestation of wounds of the heart. It is our lot that each of us will suffer wounds of the heart. Most of these wounds are superficial and heal quickly, but there are some that are deep and never heal and continue to cause pain throughout our existence on this Earth. It is not that we will not have wounds, as it is our lot, and it is what makes us human. What is important, and what defines our humanity, is what we do when we feel the pain of these wounds. Ultimately, these reactions will determine the fate of our collective humanity.
The chain of causation resulting in war, poverty, global warming, ecological catastrophe, and the myriad afflictions of our species is not an external problem but a problem of the human heart. While science and technology offer immense hope for a variety of conditions, until we focus these extraordinary tools on the afflictions of the heart, our species is doomed.

Many quote Darwin, implying that survival of the fittest means the survival of the strongest and most ruthless. Yet in fact what he really meant, as Robert Sapolsky at Stanford, Dacher Keltner at UC Berkeley, and others have discussed (and there is now every bit of scientific evidence to support it), is that it is survival of the kindest and most cooperative that ensures the survival of a species in the long term -- in particular, the human species.

Unfortunately, technology has evolved far faster than the evolution of our species. Many of us are isolated and feel alone. We know that each of us is suffering, but let me ask you: Have you worked next to someone and knew nothing about them? How many times have you been in pain and felt alone and isolated? That is the failure of science, technology, and our modern society. Science and technology have the potential to profoundly impact the human landscape, taking us either to the deepest, darkest valleys of human suffering or to the highest peaks of human potential. What will stop us from choosing the former is the cultivation of compassion. It is the recognition that our family and our tribe is not just our mother, father, aunt, uncle, sister or brother, and that our home is not just what we can see immediately around us, but that every human is part of one family, and that every part of earth is our home. That is what will result in our transcendence and take us to that far shore, where each of us recognizes that the other is his brother and that, in fact, the world is our home, where there are no barriers that separate us but powerful forces that bind us.

Reference
1. The Science of Compassion by Dr. James R. Doty, MD., Professor of Neurosurgery, Stanford University School of Medicine; Director, Center for Compassion and Altruism Research and Education http://www.huffingtonpost.com/james-r-doty-md/compassion_b_1639200.html

बुद्ध हिन्दु कुलमा जन्मेको भन्नु अज्ञानताको पराकाष्ट हो |

मैले सत्य, तथ्य र वास्तविकता बोल्नु नै पर्ने भयो बुद्ध र हिन्दु धर्मको बारेमा |

अज्ञानताले गर्दा सिमित आफ्नो पुर्खा वा आफुले मान्दै आएको धर्म, संस्कृति, संस्कार र परम्पराको बारेमा सुनेको वा ग्रन्थहरुमा पढेको आधारमा मात्र अर्ध सत्य ज्ञान भएपछि हतपत सामाजिक संजाल, मिडियामा मुख बाउनु भन्दा अघि अलिक गम्भीर भई गहिरो अध्धयन अनुसन्धान गर्नु नि हौ आफ्नो स्वघोषित विद्वान बुद्धिजीवी पदीय कायम गर्नु नेपाली समाजमा भ्रामिक ज्ञान फैलाउनु भन्दा पनि |

बुद्ध भनेको के हो ? हिन्दु भनेको के हो ? हिन्दु कहिले देखि, कसले नामकरण दिएर भन्न थालियो वैदिक उर्फ ब्राह्मणबाद धर्मलाई प्राचिन हिन्दुस्तानमा भन्ने पनि जानकारी /ज्ञान नभएका विद्वान बुद्धिजीवीहरु छन् हाम्रो ज्ञान भुमि, शान्ति भुमि अग्रगामी नेपालमा अनि के भन्नु र अरु कुरा यस्ता भ्रामिक ज्ञान प्रचारकलाई जसले दाबी गर्छन “हिन्दू कूलमा जन्मिएका वुद्धले हिन्दु धर्मलाई नै स्वीकार गरेका हुन्थे भने आज बुद्ध धर्म यो दुनियाँमा हुने थिएन ।” भन्दै जुन एक हास्यासपद भ्रामिक ज्ञानको दावी मात्र हो |

हाल हिन्दु भनिने धर्मको सबै भन्दा पुरानो नाम भनेको वेदिक धर्म हो जुन सिद्धार्थ गौतम जन्मनु भन्दा धेरै पहिले देखि मान्दै आएका थिए प्राचिन भारतिय आर्यनहरुले | तर पछि गएर वेदिक धर्मलाई धार्मिक गुरु तथा अनुयायीहरुमा दानवीय प्रवृतिहरु जस्तै लोभ लालच, छलकपट, आडम्वर, घृणा, ईर्ष्या, अहमता, अहङ्कार, घमण्ड, भय, गौरव,आदि हाबी भए पछि आफ्नो पुर्खाको धर्मलाई भ्रष्ट्र पारि वेदिक धर्मको भ्रष्ट रुप वैदिक ब्राह्मणवाद धर्म भन्ने प्रतिपादन गरेछन बुद्धकालीन भन्दा पहिले नै जुन धर्मले निरन्तरता पाएछन् बुद्धकालीनमा साथै बुद्धकालीन पश्च्यात पनि |

अनि जब प्राचिन भारतमा १२ औ शताब्दीमा फारसी/मुसलमानहरु भारत आक्रमण गर्न आएछन उनीहरुले सिन्धु नदि पारि बसोबास गर्ने स्थानीय बासिन्दाहरुलाई भौगोलिक नामकरण हिन्दु भन्ने दिएछ | तत्पश्च्यात वैदिक ब्राह्मणवाद धर्म मान्नेहरुले आफुलाई हिन्दु /हिन्दुस्तानी भनी बोलाउन थालेछन | त्यसैले भन्ने गर्छन हालको हिन्दु/वैदिक ब्राह्मणवाद भन्ने धर्म ब्राह्मणबाद र बौद्ध धर्मको समिश्रणको उपज हो भनेर जुन प्युर वेदिक धर्म होइन |

साथै हिन्दु भन्ने शब्द मौलिक भाषा अनुसार नभएको भन्दै २० शताब्दीमा महात्मा गान्धीहरुले अभियान चलाएछन् हिन्दु धर्म सुधारको लागि अनि त्यति बेला गान्धीले मुलिक नाम खोज्ने क्रममा “सनातन धर्म” भनि नामकरण गरेको रहेछन हिन्दु भनिने धर्मलाई |

त्यसैले आज पनि हिन्दुस्तानको हाई कोर्टले हिन्दु भनेको धर्म होइन यो एक जीवन यापन गर्ने शैली हो भनेर परिभाषित गरेका छन् जुन हिन्दु धर्मको सक्रक्षण गर्ने संस्था “राष्ट्र स्वयं सेवक संघ” का प्रमुख मोहन भागवतले पनि हालसालै पुन भनेका छन् “हिन्दु भनेको धर्म होइन | हिन्दु भनेको हिन्दुस्तानमा बस्ने नागरिकहरुले जीवनयापन गर्ने एक शैली हो जसरी इंग्लैंडमा बस्ने अंग्रेज (ईग्लिश), अमेरिका बस्ने अमेरिकी, जर्मनीमा बस्ने जर्मन, इसराइलमा बस्ने इजरायलि, पाकिस्तानमा बस्ने पाकिस्तानी त्यसै गरि हिन्दुस्तानमा बस्ने हिन्दु वा हिन्दुस्तानी हुन् भनेका छन् |

सन् १९७० मा पंजाबी विश्वविद्यालयको धार्मिक अध्ययन विभागको प्राध्यापक डा. लाल मणि जोशी ज्युले लेख्नु भएको पुस्ताक “ब्राह्मणवाद, बौद्ध धर्म र हिंदू धर्म” मा पनि प्रष्टसंग उल्लेख गर्नु भएको छ उक्त तथ्यहरु अनि भनिएका छन्:
१. बुद्ध एक हिन्दु भएर जन्मेको होइन किन कि वर्तमानको हिन्दु भन्ने धर्म बुद्ध जन्मिदा उत्पति नै भएको थिएन |
२. बुद्धकालिन अघि हिन्दुस्तानको धर्म वेदिक ब्राह्मणबाद थियो | तर वेदिक परमपराको साथ साथै त्यति बेला सन्यासी,तपस्वी (स्रमाना)संस्कृति र धार्मिक वैचारिक सोच र अभ्यासको पनि शुरुवात भएको थियो |
३. बौद्ध धर्मको सोहि स्रमानिक संस्कृतिसंग नजिक सम्बन्ध रहेको छ |

४. हिन्दु धर्म वेदिक ब्राह्मणबाद बौद्ध धर्म लगायत अन्य स्रमानिक धार्मिक अभियान समिश्रण भई उत्पति भएको हो |

साथै हाईवेको डाका रत्नाकर जसलाई वाल्मिकी पनि भन्ने गरिन्छ उनले लेखेको रामायणमा बुद्धलाई नास्तिक चोर भनेर उल्लेख गरिएको छ |

यी यस्ता प्रमाणहरुबाट पनि हामीले बुझ्नु पर्ने हुन्छ कि सिद्धार्थ गौतम कुनै पनि हालतमा हिन्दु धर्म मान्ने वा हिन्दुको पुत्र होइनन र थिएनन् भनेर जुन प्राचिन इण्डियाको सामाजिक, संस्कृतिक, धार्मिक र राजनीतिक ईतिहास र ऐतिहासिक दस्तावेजले पुष्टि गर्छन |

कुरा बुझु पार्ने हाम्रा सबै वैदिक हिन्दु सनातनी हु भन्ने विद्वान बुद्धिजीवी दाई भाईहरुले आफ्नो पुर्खाको धर्म बारेमा राम्रोसंग सत्य, तथ्य र यथार्थ प्रमाणमा आधारति कुराहरु मात्र लेख्नु नत्र आफुनै फन्टुस होला यो २१ औ शताब्दीको वैज्ञानिक युगमा प्रमाणमा आधारित ज्ञानको मात्र मान्यता हुन्छ न कि भ्रामिक ज्ञानलाई आत्मसाथ गर्दै दाबि गरेको |

Kama Sutra: The Greatest sexual text ever written in the human history

The greatest book ever written in ancient India about the Art of Sex and Love is  known as Kama Sutra, written by the Indian sage,  Vatsyayana, who lived in northern India around 3rd or 6th century (just speculated but not confirmed to date) of which Indian are very much proud of their ancestors who gifted such a great book to this world. 

In fact, Kama Sutra is an ancient Indian text widely considered to be the standard work on human sexual behavior in Sanskrit literature. A portion of the work consists of practical advice on sexual intercourse. who lived in northern India.

BUT  I wonder WHY some Nepalese are so much proud of this book saying that our ancestors wrote it down. If they think such then aren't they Indian as well  being proud of Indian literature.

Anyway written in a rather complex form of Sanskrit, the Kama Sutra  is the only surviving
g textual account of that period of ancient Indian history. In scholarly circles it has been widely consulted by scholars trying to understand the society and social mores of that period. The title of the text, Kama Sutra , literally means "a treatise on pleasure." Far more complex than a mere listing of contortionist sexual positions, the Kama Sutra  provides a comprehensive manual of living for the good life. Although the central character of the Kama Sutra  is the citizenly man-about-town, the text was written to be read by and provide detailed advice for both men and women.

I strongly suggest to read Kama Sutra to each and every Nepalese and Indian youth and person who love to have sensual pleasure  and love from their beloved sexual partner or relationships so that we can wipe out Taboo that exist in our society  related to SEX and LOVE in our part of the world.





Reference
1. A Brief History of the Kama Sutra http://www.alternet.org/story/86582/a_brief_history_of_the_kama_sutra

2. The Kama Sutra of Vatsyayana by Sir Richard Burton, translator 1883 http://www.sacred-texts.com/sex/kama/

Friday, 25 April 2014

WHY Feel PROUD if a county status is POOR and LOW in terms of international indicators ?

I just don't understand wonder why our people, especially from Nepal and India are very much proud being of Nepali, Indian, Hindu, or so forth. I suppose it MUST be their ignorance to think and feel such being ignorance breeds such low level of human consciousness feeling as said by  Dr. David  Hawkins in his book titled "Power VS. Force: The Hidden Determinants of Human Behavior" published in 2002. As per David Hawkins and his team discovered a scale of 1 to 1000 to questions involving morality, motive, and consciousness, they were to measure the “attractor fields” that are responsible for human behavior. For example, Shame calibrates at just 0-20 at the low end of the scale, whereas Enlightenment calibrates at 700-1000 at the high end. It’s also worth mentioning that anything below the level of 200, or Courage, is “weak." and Pride is at the level of 175 which is said that the level of pride is something that most people aspire to. It’s socially encouraged. We’re told we should take pride in our work, accomplishments, and material objects. Compared to the lower levels, pride feels great. It certainly beats the depression and hopelessness found in Shame and Apathy. However, pride is still below the crucial level of 200. It is still weak, and thus is related to force rather than true power.

Pride is a weakness because it can so easily transform into any of the lower levels. If a prideful businessman suddenly loses all his money, he could easily go through Anger, Fear, and end up at Apathy, completely losing touch with what he based his life around. Pride comes from associating ones self with things that don’t really matter. Although pride feels good at first, it is ultimately foolish. Religious wars are often a function of pride. It lacks the unification of the higher levels, instead being based on the egoic need to be better than someone or something else.

Instead of becoming so proud of ourselves we have to learn to strive to do something good at least in the knowledge part or wherever it is possible from our level best to see our nation at the middle or above level in each and every socio-economic status and developmental indicator and index at the international level ranking. I have noticed that almost all South Asian nations are always backward in each and every index such as Corruption Perceptions Index, Human Development Index, Gender Inequality Index, Democracy Index,  Global Peace Index, Knowledge Economy Index and so forth.

I feel ashamed knowing the status of Nepal in the world rankings of the Knowledge Economy Index of 2012.

I believe this is all due to scripture knowledge that we fail to promote scientific knowledge that is why our condition is worse in the world in terms of Knowledge generation and use for the productive propose for the sake of humanity and in contributing to the next generation.

Out of total 145 nations surveyed Nepal stands at 135 position and our neighbor greater India stands at 110 and China at 84th position.

It seems that in the South Asia Nepal needs to learn a lot from Sri Lanka since it has stood at 101.

We Nepalese mostly learn from Bangladesh but unfortunately they stand at 137th position. Pakistan stands at 117th position which is better than Nepal but worse than Sri Lanka and India.

The Knowledge Assessment Methodology consists of 148 structural and qualitative variables for 146 countries to measure their performance on the 4 Knowledge Economy (KE) pillars:
 - Economic Incentive and Institutional Regime,
 - Education,
 - Innovation, and
 - Information and Communications Technologies (ICT).

Variables are normalized on a scale of 0 to 10 relative to other countries in the comparison group.

 Based on these Nepal scored as follow in each index out of 10 score.
- Knowledge Economy Index: 1.54 
- Knowledge Index: 1.54 
 - Economic and Institution Regime Index: 1.53 
 - Education Index: 1.62 
 - Innovation Index: 0.91   
-  ICT Index: 2.09

These are really frustrating and annoying situation of our country in which I didn't see any room to be happy or proud of which is considered unhealthy psychology. However, having said this I am always realistic optimistic and believe in improving the status quo that can be achieved if we keep our mind, positive and strive to change and challenge our own fixed and traditional mindset.  I hope in the near future some days our country and region will be as competitive as Hong Kong, Singapore and other nation at the international arena.


References
1.  Fred Tracy, 2011, Power vs Force: The levels of Consciousness, accessed from  http://www.fredtracy.com/power-vs-force-the-levels-of-consciousness/

2. World Bank 2012, Knowledge Assessment Methodology: Knowledge Economy Index and Knowledge Index Indexes, accessed from  http://info.worldbank.org/etools/kam2/KAM_page5.asp

Sunday, 2 March 2014

Timeline of Nepal's History since Siddhartha Gautam Buddha to Shah Dynasty

ca. 623 B.C. The Buddha born in Lumbini, in Tarai Region of Nepal (Source: UNESCO)

During the rule of the 7th Kirat King Jitedasti, Gautam Buddha is believed to have visited the Kathmandu valley with his several disciples. The Buddhist monks had established a forest monastery in Sankhu. The Kirats of the valley refused to follow his doctrine but welcomed Lord Buddha and his disciples.

268-31 B.C. Ashoka establishes empire in north India. It is said that this is the time of Sthunko, the 28th Kirata King, in 266 BC, Emperor Ashoka's daughter Charumati came to Nepal and ordered to build "Stupa" around the 4 corners and middle of Patan.

ca. A.D. 353-373: Samudragupta establishes empire in north India


400-750 AD: Licchavi kingdom in power in the Kathmandu Valley


750-1200 AD: "Transitional" kingdom in power in Kathmandu Valley


1100-1484 AD: Khasa Malla kings rule in western Nepal 


1200-1216 AD: Arimalla, first monarch of the Malla Dynasty, rules in Kathmandu Valley


1312 AD: Khasa king Ripumalla leads raid in Kathmandu Valley


1345-1346 AD: Sultan Shams ud-din Ilyas of Bengal leads raid in Kathmandu Valley


1382-95 AD: Jayasthitimalla rules as king of united Malla kingdom in Kathmandu Valley


1428-82 AD: Yakshamalla reigns--height of united Malla kingdom


1484 AD: Malla kingdom divided; three kingdoms of Kathmandu, Bhadgaon, and Patan expand


1526 AD: Mughal Empire established in north India


1559 AD: Gorkha kingdom established by 
King Dravya Shah, son of King Yashobramha Shah of Lamjungson of King Kulamandan Shah, the first Shah ruler of Kaski.

1606-1633 AD: Ram Shah of Gorkha reigns; Gorkha kingdom experiences first expansion. 1728 Chinese influence established in Tibet

The Shah Dynasty that unified and ruled Nepal for the last 240 years, often through bloodshed, came to a peaceful end on MAY 28, 2008. If the rise of the Shahs was spectacular, so was their downfall. In modern history, hardly any monarchy has been abolished either through the ballot or so peacefully.


The story of the Shah Dynasty, stretching over a period of over 450 years, is a saga of both triumph and tragedy. 


After Drabya Shah, a prince of the royal house of the adjoining principality of Lamjung and progenitor of the Shah Dynasty, wrested Gorkha from local tribal chiefs in 1559, the Shahs remained confined to this impoverished, hilly principality for the next 183 years.


But that changed once and for all after an audacious prince, Prithvi Narayan Shah, ascended to the throne of Gorkha in 1742AD at the age of 20. 

Thursday, 27 February 2014

तामाङहरुको धार्मिक र साँस्कृतिक परम्परामा सुधारको आवश्यकता

राम तामाङ:
(मैले गत बर्ष लेखेको सानो खोज मुलक लेख समय मिल्छ भने पढ्नु होला)

(तामाङहरु नेपालको पूरानो आदिबासी जातिहरुमध्ये एक हो । तामाङहरुको भाषा, धर्म, कला र संस्कृति प्रति तामाङहरुले गर्व गर्नु पर्ने तुप्रै पक्षहरु छन र यहाँ सुधार गरिनु पर्ने केहि धार्मिक र साँस्कृतिक परम्पराहरुको बारेमा छोटकरीमा विवेचना गरिने छ।)

एउटा खुल्ला समाजमा हरेक ब्यक्तिलाई आफनो जीवनमा कुनै धर्म मान्ने वा नमान्ने पूर्ण स्वतन्त्रता हुन्छ । आफु जन्मेको परिवारमा परम्परागत रुपमा मानिआएको धर्मलाईनै निरन्तरता दिन पनि सक्छन् वा अरुनै धर्मको अनुशरण गर्न पनि सक्छन् यी सबै व्यक्तिगत रोजाईका कुराहरु हुन र यो स्वतन्त्रतालाई समाजले मान्यता दिनु पर्दछ । यदि कुनै धर्मको अनुशरण गर्छन भने आफुले रोजेको धर्मको बारेमा जानेर, बुझेर उक्त धर्ममा प्रवेश गर्नु र सोही धर्मको नीति, नियम भित्र अडिक रहेर शुद्ध मन, वचन र कर्मले धर्मको अभ्यास गर्नु महत्वपूर्ण हुन्छ। कुनै धर्ममा आश्था राख्दछ भने त्यसमा विश्वास गर्नु पर्छ । आफनो धर्मले निषेध गरेको गतिविधिमा लाग्नु धर्म प्रतिको अनादर हो, धर्मले देखाएको बाटोको अनुशरण गर्नु र आफनो धर्म अनुशारको संस्कृतिको पालना गर्नु उस्को कर्तव्य र जिम्मेवारी पनि हो। धार्मिक बिषय मन संग जोडिएको हुनाले भावनामा शुद्धता, भक्ति र प्रष्ट उदेश्य हुनु अति आवश्यक छ। आफुले मानेको धर्मको नीति, नियमहरुको पालना गर्दा बोझ महशुस गरिएको हुनु हुँदैन, यदि त्यसो हुन्छ भने अभ्यासको जरुरत छ। मन भित्रै बाट अनुशरण नगरिएको अवस्थामा त्यस धर्मबाट कुनै लाभ लिन पनि सकिंदैन र लाभ पनि मिल्दैन ।

नेपालको जनगणना २०११ को तथ्यांक अनुशार धार्मिक आश्थाको आधारमा नेपालमा हिन्दु ८१.३ %, बौद्ध ९.० %, ईश्लाम ४.४ % , किरात ३.१ %, इशाई १.४ %, प्रकृति ०.५ %, बोन १३,००७ जना, जैन ३,२१४ जना, बहाई १,२८३ जना र शिख ६०९ जना छन भने कुनै धर्मको उल्लेख नगर्नेको जनसंख्या ६१,५८१ रहेको देखिन्छ।

सन् २००१ को जनगणनाको तथ्यांक अनुशार नेपालको कुल बौद्ध धर्मालम्बी मध्ये ४७.३ % तामाङहरुले अोगटेको देखिन्छ र तामाङको कुल जनसंख्याको ९०.२ प्रतिशत बौद्ध धर्मालम्बी भएको देखाएको छ।

सन् २०११ को तथ्यांक अनुशार तामाङहरुको जनसंख्या नेपालको कूल जनसंख्याको ५.८% (१५,३९,८३०) देखिन्छ र नेपालमा बौद्ध धर्मालम्बीहरुको जनसंख्या ९.० % (२३,९७,०११) देखाएको छ । यदि ९०.२ % तामाङहरु बौद्धमार्गी हुन भने नेपालको कूल बौद्धमार्गीहरुको आधा भन्दा बढि जनसंख्या तामाङ समुदायले अोगटेको छ र नेपालको बौद्ध पहिचानमा तामाङहरुको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको छ।

तामाङ समुदायमा बौद्ध धर्मको अवश्थाबारे चर्चा गरौं।

अधिकांश तामाङहरु आफूलाई बौद्धमार्गी भन्न रुचाउँछन र जन्मसिद्ध बुद्धिस्ट हौं भन्छन तर आफनो संस्कार संस्कृति, जिवन शैली बौद्ध धर्म दर्शन अनुरुप छ कि छैन त्यस विषयमा पनि गम्भीर भएर सोच्न जरुरी छ।

परम्परावादी तामाङ समाजमा बच्चा जन्मिदा लामा बोलाएर न्वारन गर्ने र मृत्यू हुंदा लामा द्वारा दाहसंस्कार र धेवा कर्म गर्ने बाहेक बिचको जिवनकालमा लामाको भूमिका न्यून देखिन्छ भने गाउं घरमा दु:ख बिमार पर्दा, विभिन्न पूजा आदिमा झाँक्रिको ठुलै भूमिका देखिन्छ त्यसैकारण “ सोमा बोन्बो सिमा लामा ” भन्ने भनाईको विकाश भएको हुनु पर्दछ । यहि स्थितिलाई बुझेरहोला तामाङ समुदायको प्रतिनिधित्व गर्ने संघ, संगठनहरुले झाँक्रिवादलाई तामाङ संस्कृतिको एक महत्वपूर्ण खम्बाको रुपम लिएको देखिन्छ ।

नेपाल तामाङ घेदुङको तीन वर्ष लामो खोज, छलफल तथा गोष्ठी पछि २०५८ मंसिर ९ र १० गते सम्पन्न दोश्रो राष्ट्रिय तामाङ संस्कार संस्कृति निर्देशिका भेला द्वारा सर्वसम्मतिले पारित तामाङ संस्कार - संस्कृति निर्देशिकाले भन्छ, “ तामाङ संस्कार र संस्कृति एक उच्च सम्रिद्ध र विशिष्ट संस्कृति हो। यो झाँक्रिवाद, लामावाद र ताम्बावादको समिश्रीत एवं सुन्दर रुपमा जीवित र क्रीयाशील छ। यो नै तामाङ जातिको पहिचान र अस्तित्व पनि हो ” । यस कुरालाई प्रथम अन्तराष्ट्रिय तामाङ सम्मेलन द्वारा पारित काठमाण्डौ घोषणा पत्रमा तामाङ बौद्धधर्म, बोन्बोवाद, र ताम्बावादको अपूर्व समिश्रण भएकोतामाङ संस्कार भनेर आत्मासात गरेको छ।

अव प्रश्न उठ्दछ: यदि ९०.२ % तामाङहरु प्राणीमात्रको दयागर्ने, अहिंसाबादी बुद्धधर्मको अनुयायीहरु हुन भने, प्राणीहरुको वलिचढाउने प्रथा बोकेर हिंडेको झाँक्रिवाद कसरी तामाङ् संस्कृतिको खम्बाको रुपमा अझै उभिरहेको छ र किन तामाङ सामाजलाई प्रगतिको बाटोमा अगाडि बढाउने कार्यमा लागेक हाम्रा अगुवा संगठनहरुले झाँक्रिवादलाई एक उच्च संस्कृतिको रुपमा लिंदै र त्यसमा गर्व गर्दै तामाङ जातिको पहिचान र अस्तित्व झाँक्रिवादसंग जोडिएको निष्कर्ष निकाल्दछ ?

यो स्थितीको सिर्जना हुनुमा निम्न कारण हरु हुन सक्दछन:

तामाङहरुले बुद्ध धर्मको बारेमा सहि ज्ञान प्राप्त गर्ने अवशर नपाउनु: तामाङ लामागुरुहरुले आध्यात्मिक चिन्तन, ध्यान, प्रवचन आदिमा भन्दा धार्मिक कर्मकाण्डहरुमा बढि जोड दिएको हुनाले तामाङहरुले बुद्ध धर्मको सहि शिक्षा र ज्ञान प्राप्त गर्न बाट बन्चित भए ।

तामाङ समाज गरिब र अशिक्षित भएको हुनाले गाउँ घरमा भूत, प्रेत, बोक्सी आदिमा बढि विश्वास गरे ।
तामाङहरु बसोबासगर्ने गाउँ घरमा अौषधि उपचारको लागि अस्पताल टाढा भएको हुनाले धामि, झाँक्री लाई बिश्वास गर्न वाध्य भए ।

नेपालमा हिन्दु धर्मलाई राज्यको धर्मको रुपमा राजकीय सम्मान दिएको हुनाले ८१% जनता हिन्दु धर्मालम्बी भए र हिन्दु धर्मको वलीप्रथा लगायतका अन्य थुप्रै धार्मिक बिश्वासहरु झाँक्रिहरुको अभ्याससंग मिल्दो जुल्दो भएको हुनाले तामाङ समुदायमा हिन्दु धर्मको कारणले गर्दा पनि झाँक्रिवादले बलियो हुने र झन फस्टाउने मौका मिल्यो।
बुद्ध धर्मको बिषयमा ज्ञान भएका शिक्षित तामाङहरुपनि धर्म प्रति प्रतिबद्द भएनन र तामाङहरुको परम्परागत संस्कार संस्कृतिमा मादक पदार्थको अत्यधिक प्रयोग हुने भएको हुनाले उनीहरु पनि त्यसैमा रुमल्लिए।

बौद्ध धर्मालम्बी तामाङहरुले धर्म अनुशारको आचरण नगर्नु र धर्म अनुशारको संस्कृतिको बिकाश र प्रवर्दन नगर्नु।

तामाङ संध संस्थाहरुले समाजलाई परिवर्तन गर्नको लागी बलियो निर्णय गर्ने अांट नगर्नु र झाँक्रिवादलाई प्रोत्साहन गरिरहनु। माथि उल्लेखित तथ्यहरुबाट अनुमान गर्न सकिन्छ वर्तमान तामाङ समाजको धार्मिक र साँस्कृतिक अवश्था र यसबाट जन्मिएको मानसिक स्थिति र परिस्थितिहरु।

संभावित केहि इतिहांसिक कारणहरु:

तामाङहरुको लिखित इतिहांस नभएको हुनाले भरपर्दो तथ्यहरुको अभावमा हालसम्म तामाङहरुको प्राचिन इतिहांस बारे भएका लेखनहरु हात्ती छामेर वर्णन गरिएको जस्तो मात्र देखिन्छ । एउटा कुरा के अनुमान गर्न सकिन्छ भने तामाङहरुको उत्पति जहाँबाट भएको भएतापनि उनीहरुको पुर्खाहरु प्रकृतिका पूजारी थिए किन भने सबै भन्दा पूरानो धर्म नै त्यही हो । प्रकृतिको पूजा गर्ने प्राचिन बोन धर्ममा होस अथवा प्राचिन किरांत धर्ममा होस झाँक्रिवादको ठुलो मात्रमा प्रभाव रहेको कुरा इतिहासमा प्रस्टै छ। र तामाङहरुको प्राचीन इतिहांसबारे इतिहांसकारहरुको दुई मत रहेको देखिन्छ, प्राचिन कालमा तिब्बतबाट आएका वा हिमाली तथा पहाडि क्षेत्रका प्राचिन आदिवासि जाति ब्रिहत किरात जातिको एक समुह ।

नेपालका इतिहासविद बाबुराम आचार्यले लेखेको किताब “ नेपालको साँस्कृतिक परम्परा ” मा उल्लेख गरिएको छ कि “ आज भन्दा आठ दश हजार वर्ष जति पहिलाको कुराहो तिनताका हिमालय पर्वत स्रङ्गखलाको सक्षिणी पाखामा रहेको पाहाडी उपत्यका तथा समतल मैदानहरुमा विशिष्ट जनसमुदायको आवादी फैलिएर रहेको देखिन्छ । यस क्षेत्रका मुलनिवासी यसै जातिलाई पछि इतिहासकालमा आएका नवागन्तुक आर्यावर्तीय आर्यहरुले “ किरात ” भन्ने नाम दिएको पाइन्छ । (पाना ९)
वर्तमान समयका मगर, गुरुङ, तामाङ र नेवार आदि आग्नेयदेशीय जातिहरु किरात वर्गका यस्तै भेदहरुमा प्रशिद्द रहेका छन। (पाना ११)

नेपालका हिन्दु शासकहरुले हिन्दु धर्मलाई राज्यको धर्मको रुपमा माने जस्तै तिब्बतमा पनि त्यहाँका बौद्धमार्गी शासकले बौद्ध धर्मलाई राज्यले प्रायोजन गरी बौद्ध धर्मको सुरुवात गरेका हुन, तिब्बतमा सातौं शताब्दिमा बौद्ध धर्मको सुरुवात हुनु भन्दा अगाडि बोन धर्म मान्दथे ।

यहाँ के अनुमान गर्न सकिन्छ भने तामाङहरुको प्राचिन इतिहास जहाँ जोडिएको भएतापनि उनीहरुले प्राचिन काल देखि मनाउंदै आएको धर्म संस्कृति प्रकृति पूजा संग नजिक रहेको थियो । र विभिन्न समयमा भएका राजनीतिक परिवर्तनहरुले उनिहरुको धार्मिक बिश्वासमा पनि परिवर्तन ल्यायो। कुनैले बौद्ध धर्मको अनुशरण गरे भने कुनै लाई पुरानै विश्व्वास प्रकृतिको पूजा र झाँक्रिवादमा राजनीतिक परिवर्तनहरुले झन थप मलजल मिल्यो।

तिव्वतमा त्यहाँको प्राचिन बोन धर्ममा झाँक्रिबादको ठुलो प्रभाव थियो भने माहायान, बज्रयाना बौद्ध धर्ममा बोन धर्मको प्रभाव रहेको देखिन्छ । महायाना बुद्धधर्म मान्ने राष्ट्रहरु चीन, मंगोलिया, जापान र कोरियाआदी देशहरुमा त्यहांका प्राचिन झाँक्रिवादले बुद्धधर्मलाई प्रभाव पारेको देखिन्छ ।

धार्मिक र साँस्कृतिक परम्परामा सुधारको आवश्यकता किन र के सुधार गर्ने ?

यदि तामाङहरु आफुलाई बौद्धमार्गी हुँ भन्छ भने आफनो धार्मिक आश्था अनुरुपको आचरण गर्नु जरुरी छ र बौद्ध धर्म संग मेल नखाने साँस्कृतिक कुसंस्कारहरुलाई निरुत्साहित गर्नु आवश्यकता छ। बुद्ध धर्मको उदेश्य संसारिक दु:खबाट मुक्ति दिलाउनु हो र हरेक माहयानी, बज्रयानी लामाबुद्ध धर्मका अनुयायीहरुको उदेश्य बोधिसत्वो प्राप्त गर्नु नै हो। तर हाम्रो आफनै संस्कृतिले नै हामीलाई बन्दी बनाई दिएको हामीले पत्तो पाईरहेका छैनौ। हाम्रो धर्मले प्राणी हिंसा नगर्नु, माधक पदार्थको सेवन नगर्नु भनेको छ तर हाम्रो संस्कृतिको हरेक पक्षमा अत्यधिक मात्रमा मादक पदार्थको प्रयोग हुन्छ भने प्राणी हिंसा पनि हुन्छ । हामी हाम्रो धर्म प्रति प्रतिबद्ध छैनौ र धर्मले निषेध गरेको संस्कृति रुमल्लिएकाछौं।

एउटा उदाहरण प्रस्तुत गर्न चाहान्छु: तामाङ संस्कार संस्कृति निर्देशिकाको कर्म संस्कार अन्तरगत छेवार गर्ने बिधि को १० नम्बरमा उल्लेख गरिएको छ:

“ घरको तर्फबाट सके सम्म थोरै च्याङ रक्सी बनाउने । थोरै खर्चमा छेवार सम्पन्न गर्ने र सिमित दाजुभाई तथा इस्टमित्र नातागोतालाई बोलाउने । मामा ठेगानको लागि १ पोङ रक्सी, एउटा कुखुरा र छेवार पछिको डाङको रुपमा एक पोङ रक्सी, १२० (६ बीसा) रोटी, बाबर र एउटा कुखुरा लाने, छेवार एकै दिनमा सम्पन्न गर्ने र गराउने।”

हामीले अनुशरण गरेको बुद्ध धर्म र हाम्रो संस्कृतिमा गरिने यस्तो प्रकारको गतिबिधिले हामीलाई हाम्रो मनभित्र अन्तरद्वोन्द्ध स्रिजना गरिदिएको छ, जुन घातक छ र हाम्रो धर्म र संस्कृतिप्रति हामी प्रष्ट छैनौ। हामी अल्मलिएका छौं। बुद्ध धर्ममा मन (mind) को धेरै महत्वो छ। बुद्धले भन्नु भएको छ, मन नै सबै थोक हो, मनले जे गर्न चाह्यो त्यो हुन्छ। लामा बुद्ध धर्मका कर्मकाण्डहरुले मनलाई परिवर्तन गर्न कोशिस गर्दछन। मन्त्र उच्चारण गर्दछन। मन्त्रको अर्थ मनलाई शुरक्षित गर्नु हो (mind protection)। हाम्रो धर्मको विश्वास अनुशार मानिस मरेपछि मन र शरीर छुट्टिन्छ र मन (चेतना) को शुरक्षित तरिकाले अर्को जन्ममा सरोस भन्ने कामना बौद्धमार्गीहरु गर्दछन। त्यसैले हाम्रो मन सफा र स्पस्ट हुनु जरुरी छ।

बुद्ध धर्म र झाँक्रिवाद/ बोन्बोवादमा भिन्नताहरु:

बुद्ध धर्म यथार्थवादी धर्म हो भने झाँक्रिवाद काल्पनिक अदृष्य संसारमा विश्वास गर्ने प्रथा हो।
बुद्ध धर्म अनात्मावादी धर्म हो भने झाँक्रिवादले प्रकृतिका सम्पूर्ण बस्तुहरु रुख, बिरुवा, ढुङ्गा, खोल, आदि सबैमा आत्मा भएको बिश्वास गर्दछ।
बुद्ध धर्मले कुनै सर्व शक्तिमान स्रिस्टिकर्ता भगवानमा बिश्वास गर्दैन
झाँक्रिवादले देवी, देउता, भूत प्रेत आदिमा बिश्वास गर्दछ।
बुद्ध धर्मले संसारमा दुखको कारण अज्ञानता हो भन्छ र लोभ, मोह ईच्छाको संसारबाट मुक्त हुने उपाए बताउंदछ भने झाँक्रिवादले बिभिन्न पदार्थ, बस्तु, वली, भोग आदिको माध्यामबाट अतृप्त आत्माहरुको भोक, प्यास, ईच्छा पूर्तिगर्ने प्रयास गर्दछ।
बुद्ध धर्म मानवतावादी धर्म हो यसले प्राणी मात्रको दया गर्छ र दया, मायाँ र करुणाको माध्याम द्वारा सुख पाउन सकिन्छ भन्ने बिश्वास गर्दछ।
झाँक्रिवादले प्राणीहरुको वली चढाउंछ।
बुद्ध धर्मले बिज्ञानमा बिश्वास गर्छ भने झाँक्रिवादले अन्धबिश्वासमा।
बुद्ध धर्म ले कर्ममा बिश्वास गर्दछ र कर्म अनुशारको फल प्राप्त हुने कुरामा संका गर्दैन, भने झाँक्रिवादले शक्तिकेन्द्रहरुको पूजा गर्दछ, र शक्तिको पूजा बाट वर्दान मिल्छ भन्ने आधारमा शक्तिको पूजा गर्ने मानसिकताको बिकाश गराउंदछ ।
बुद्ध धर्ममा शान्ति मिल्छ र शान्त मानसिकताको विकाश गराउंदछ भने झाँक्रिवाद जहिले पनि अशान्त र अतृप्त आत्माहरुको ईच्छा पूर्ति गर्न भौतारिरहेको हुन्छ।
बुद्ध धर्म अनुशार बुद्ध, धर्म र संघको शरण गमनमा परेपछि कुनै भूत, प्रेत बाट डराउनु पर्दैन, बरु अज्ञानता, लोभ, ईच्छा र ध्रिना बाट डराउनु पर्दछ ।
बुद्ध धर्मले ठूलो, सानो, काला, गोरा, कुनै प्रकारको जातीय भेदभाव गर्दैन। सबै प्राणीहरुमा बुद्ध स्वभाव, स्वरुप देख्छन र हरेकमा प्रगति गर्नसक्ने समान क्षमता रहेको बिश्वास गर्दछ ।

झाँक्रिवाद कुनै धर्म होईन यो अद्रिस्य काल्पनिक संसारमा विश्वास गर्ने पुरातनवादी अभ्यास हो। यो चालीस हजार बर्ष पहिले साईबेरियाबाट सुरु भएको मानिन्छ र बिश्वोका हरेक महादेशहरुमा बिशेष गरी अशिक्षित र अन्धबिश्वासलाई मान्ने समाजमा अझै विधमान रहेको छ। समयानुकुल रुपमा परिवर्तनहरु हुंदै गएको हुनाले अहिले सम्म झाँक्रिवाद जिउंदो रहेको मानिन्छ । बिकशित मुलुकहरुका झाँक्रिहरु कर्मकान्डिए प्रक्रियाहरु भन्दा आध्यात्मिक चिन्तन र साधना गर्दछन, झाँक्रिहरुले मानिस र प्रक्रिति एवं बाहिरी र आध्यात्मिक तथा दैवीक शक्ति संग जोड्ने पुलको काम गर्दछ भन्ने आधुनिक झाँक्रिहरु दावी गर्दछन। अरु धर्ममा बिश्वास गर्ने मानिसहरुका लागि झाँक्रिवादले खासै अशर नपार्न सकछ तर अहिंसावादी बुद्ध धर्मका अनुयायीहरुको लागि झाँक्रिवाद र त्यसले जन्माएको संस्कृतिको पालना गर्न कठिन हुन्छ। किन भने बुद्ध धर्मको नीति, नियम, मान्यता र दर्शन संग झाँक्रिवादको बिश्वास र अभ्यास मेल खाँदैन।

झट्ट हेर्द तामाङ समुदायमा झाँक्रिवाद र लामावादको सुन्दर समिश्रणले समाज अगाडि बढेको जस्तो देखिएतापनि अप्रत्यक्ष रुपमा यो समिश्रण त्यति सुन्दर भने छैन बरु यसले तामाङ समाजलाई मानसिक रुपमा नकारात्मक असर पारेको छ । आफुले अनुशरण गरेको अहिंसाबादी बुद्ध धर्म र पशु पंछिको वली चढाउने झाँक्रिवादी संस्कृति र साँस्कृतिक कार्यहरुमा धर्मले निषेध गरेको मादक पदार्थको अत्यधिक प्रयोग र पशु पंछिको हिंसाले तामाङहरुको धार्मिक बिश्वास र साँस्कृतिक परम्परामा धेरै भिन्नता ल्याएको देखिन्छ। आफनो धार्मिक बिश्वास अनुरुप साँस्कृतिक परम्पराहरु नहुनु भनेको जहिले पनि बिभाजित मनस्थितिमा रहनु हो । एकै जना मानिसले एउटै समाजमा मान्ने धर्म र संस्कृतिको दुई फरक र बिपरित मान्यता हुनु भनेको आफै मा विरोधाभासपूर्ण छ र यसरी समाज स्वस्थ रुपले अगाडि बढ्न सक्दैन ।

ल्होछारको सम्बन्धमा:

हिन्दु धर्म अनुशारको साँस्कृतिक पर्व दशैं तामाङहरुले पनि धेरै लामो समय सम्म मनाए राज्यले पक्ष लिएको राजकीय धर्मको प्रभावमा परेर होस या तामाङहरुले प्राचिन काल देखि बिश्वास गरेको झाँक्रिवाद/ बोन्बोवाद संग मिल्दो जुल्दो भएर होस । तामाङ झाँक्रिहरुमा हिन्दु धर्मको प्रभाव गहिरो रह्यो र हिन्दु धर्मको कारण तामाङ समाजमा झाँक्रिवाद झन राम्रै संग फस्टाउने मौका मिल्यो। नेपालमा राजनीतिक परिवर्तनसंगै नेपालका बौद्धमार्गी जनजातिहरुले पनि खुल्ला रुपमा ल्होछार पर्व मनाउन थाले । २०५१ साल माघ १६ गते देखि ल्होछारले राजकीय मान्यता प्राप्त गर्यो र नेपाल तामाङ घेदुङले २०५१ साल माघ १७ गतेको दिन २८३१ अौं फाक ल्हो देखि आधिकारिक रुपमा ल्होछार मनाउन सुरु गर्यो।

चन्द्र पात्रोको आधारमा नयाँ बर्ष मनाईने पर्व ल्होछार हिमाली बौद्धमार्गीहरुले सयौं बर्ष देखि मानिआएको चाड हो । २०५१ साल देखि २०७० साल सम्म अाईपुग्दा २० बर्षको अवधिमा तामाङहरुले पनि आफनो पूर्खाहरुले मनाउने चाड ल्होछारको राम्रो अनुभव हाँसिल गरिसकेको छ । तर साल गन्तिको सन्दर्भमा २८३१ देखि २८४९ सम्म अाईपुग्दा सम्म पनि २८४९ बर्ष अगाडि तामाङ जातिको धर्म वा संस्कृतिसंग जोडिएको के घटना घटेको थियो जस्को आधारमा हामी यो ल्हो/बर्ष गन्ति गर्दै २८४९ अौं सम्म अाईपुगेका छौं भन्ने प्रश्नको भरपर्दो जवाफ अहिले सम्म कहिंबाट आएको छैन । बरु यो चन्द्र पात्रोको आधारमा नयाँ वर्ष मनाउने परम्परा पाँच हजार वर्ष पूरानो भएको हुनाले कुनै संख्यामा सिमित राख्नु हुन्न भन्ने अभिब्यक्तिहरु तामाङ संस्कृतिका बिज्ञहरुबाट सुन्नु पाईन्छ। चीनले यो वर्ष ४७१० अौं नयाँ वर्ष र तिब्बतियन, नेपालका शेर्पा र ह्योल्मो जातिहरुले २१४० अौँ लोसार मनाए । उनिहरुको इतिहांस प्रस्ट छ, चीनमा त्यहाँका चिनिया सभ्यताका प्रशिद्ध संम्राट ह्वाङतिले राज्य सत्ता गरेको पाला देखि गन्ति गरेको देखिन्छ भने तिब्बतियनहरुले ईसापूर्ब १२७ का तिब्ब्तका प्रथम राजा न्यात्री छ्यान्पोको सम्मान गर्दै यो साल गन्ति २१४० अौं सम्म ल्याईपुर्याएको देखिन्छ।

ल्होछार सम्बन्धि अर्को समस्या कुनदिन ल्होछार मनाउने भन्ने भो, तामाङहरुले सोनाम ल्होछार माघ शुक्लपक्ष प्रतिपदाको दिन मनाउने चलन छ भने तिब्बतियन र शेर्पा लगायत ग्याल्पो लोसार मनाउने जातिहरुले सोनाम ल्होछार भन्दा एक महिना पछाडि साधारणतया फाल्गुन शुक्लपक्ष प्रतिपदाको दिन मनाउने चलन रहेको छ भने चन्द्र पात्रोमा फरक फरक दिन गन्तिको कारणले गर्दा करिव तीन वर्षमा यी दुबै ल्होछार, सोनाम र ग्याल्पो एकै दिनमा पर्दछन।

हामीलाई समस्या कहाँ परेको छ ?

लामाबुद्ध धर्म मान्ने लामाहरुले ग्याल्पो ल्होछार मान्दछन । सन् १०२७ मा तिब्बतियन चन्द्र पात्रो र बौद्ध धर्मकै काला चक्र तन्त्रमा आधारित भारतिय कार्चि पात्रोको समयोजन द्वारा बनेको तिब्बतियन पात्रोको आधारमा लामाबौद्ध धर्मका सम्पूर्ण कर्मकाण्डहरु सयौँ बर्ष देखि लामाहरुले गर्ने गर्दछन ।
सोनाम ल्होछार र ग्याल्पो ल्होछार को बिचमा सामान्यतया एक महिनाको अन्तर परेको हुनाले त्यस एक महिना बिचको अबधिमा जन्म भएको बालकको कुन ल्हो र खाम हुन्छ भन्ने अर्को समस्या हो । हाम्रो तामाङ संघ संस्थाहरुले यी माथि उब्जिएका समस्याहरुको समाधान खोज्नु पर्ने बेला भै सकेको छ अव ढिला गर्नु उचित हुंदैन।